Vos et al. 2011. 2750 v.C.

Bodem bij Wommels

Bij Wommels, in het hart van het Friese kleigebied, is bij werkzaamheden aan de N359 een meters diep gat gegraven. Dit biedt een uniek kijkje in de vroegste geschiedenis van het zeekleilandschap. In de wand van de kuil zien we de bodemlagen: de onderste laag bestaat uit zand, daarboven bevindt zich een donkere veenlaag, en daarboven ligt de zeeklei. Let vooral op het verschil in structuur van het zand met de klei. De zandhelling verbrokkelt en schuift af, de gladde zeeklei is steviger en in verschillende, horizontaal gekleurde lagen afgezet. Interessant is de donkere laag tussen het zand en de zeeklei. Dat is een veenlaag van ongeveer 5000 jaar oud. Bij een vertragende zeespiegelstijging vormden zich kwelders aan de kust en verdronk het zandlandschap dat er achter lag. In het kletsnatte verdronken landschap kreeg de vorming van veen een kans. Tussen Wommels en Kubaard ontstond een forse veenkoepel. Door de langzaam aanhoudende zeespiegelstijging werd het veen overspoeld en verdween onder een dikke laag zeeklei. Er ontstonden brede kwelders die uiteindelijk boven de gemiddelde zeespiegel konden uitgroeien. In de IJzertijd, ongeveer 2650 jaar geleden (600 v.Chr.), waren de kwelders zo hoog opgeslibd dat mensen er konden gaan wonen.

Keywords: Fryslân, Friesland, Wommels, Bodem, Profiel, Dwarsdoosnede, Lagen, Zeeklei, Veen, Zand, Gat, Graven, Werk, N359, Westergoawei, Aanleg, Tunnel